Vakti iyi değerlendirmek

Vehb der ki:

Hz. Davud ailesinden gelen hikmetler arasında şunlar yazılıdır: Akıllı kişinin şu dört vakit hakkında gaflette olmaması gerekir: Vaktin bir bölümünde nefsini hesaba çekmeli. İkinci vakitte Rabb'ine yakarışta bulunmalı. Üçüncü vakitte, kendisine kusurlarını bildiren ve nefsine karşı kendisine dost olan kardeşleriyle buluşmalı. Dördüncü vakitte de, nefsi ile helâl ve güzel lezzetleri baş başa bırakmalıdır. Bu dördüncü vakit, diğer üç vaktin yerine getirilmesi için yardımcı ve kalbin daha yetkin ve derli toplu olmasını sağlayıcıdır. Yani insanın dinlenmesini sağlar.

Mümin kişi, mubah arzularını yerine getirirken bununla taat yapabilmek için güçlenmeye niyet ederse, bu arzuları, karşılığında sevap verilen taatler haline gelir.

Tıpkı Muâz b. Cebel’in (r.a), "Ben uyumayı gece ibadet etmek gibi sayıyorum" sözünde geçtiği gibi. Yani o, gecenin son kısmını ibadetle geçirebilmek için güç kazanmak maksadıyla uyumaya niyet ediyordu. Bundan dolayı gece ibadeti için sevap beklediği gibi uykusu için de sevap beklemekteydi.

(İbn Receb el-Hanbelî, Hadislerle İlim ve Hikmet)

Gece ile gündüz iki hazinedir

İbret almak veya şükretmek isteyenler için gece ile gündüzü birbiri ardınca getiren Allah Teâlâ'dır. Hz. İsâ’nın (a.s) şöyle dediği rivayet edilir: "Şu gece ile gündüz iki hazinedir. Onları ne ile doldurduğunuza dikkat edin!” Yine şöyle derdi: "Gece ne için yaratılmışsa onun için, gündüz de ne için yaratılmış ise onun içindir."

Mücâhid der ki: "Gelen her gün insana şöyle der, 'Ey insanoğlu, bugün sana geldim, bugünden sonra sana asla bir daha gelmeyeceğim. Bende ne amel işlediğine dikkat et!' Gün tamamlanınca dürülür ve mühürlenip kaldırılır. Kıyamet günü Allah Teâlâ onun mührünü kaldırıncaya kadar kimse onun mührünü bozamaz. Gelen her gece de aynı şeyleri söyler."1

Seleften biri bu anlamda şu şiiri söylemiştir:

Şu dünyada elbet vardır iki yol,
Biri cennete çıkar biri cehenneme.

Geceler insan için bir ticarethane,
Günler ise onun pazar yeri.

1 Ebû Nuaym, Hilye, 3/292.

(İbn Receb el-Hanbelî, Hadislerle İlim ve Hikmet)