İbrahim Aleyhisselam Allah’ın halili yani dostudur.Makam-ı İbrahim bize o dostluğu hatırlatır. Bütün mesele dost olabilmektedir. Ölüm meleğinin nuranî yüzünü dostlukla görebilmektedir. Onun için Makam-ı İbrahim’i iyi anlamak gerekir.

İbrahim Halilullah’ın makamına ulaşanların muradı şudur:

“İlahi ente maksûdî ve rıdâke matlûbî”

“Ey Allah’ım maksadım sensin. Maksadım senin rızandır.”

Allah’a dost olanlar emniyette kalırlar. Bu insanlara herkes malını, canını teslim edebilir. Vefat ettiklerinde onların cesetleri çürümez. Duaları kabul olur. Allah’ın dostları, “Halilullah” Peygamberin (a.s.) dostluğuna ve “Habibullah” (Allah’ın Sevgilisi) olan Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) Efendimizin’in şefaatına mazhar olurlar.

İşte bu makam, dostluk makamıdır. Bu makama ulaşmak için kat edilecek merhaleler vardır.

Halilullah’ın makamına girebilmek bir edep işidir. Bu edebe sahip olan öncelikle maddeden soyunur ve ihrama girer. İhram, kefen misali baş açık, ayaklar çıplaktır.

Böylece “er kişi” veya “hatun kişi” hüviyetine bürünür. Tıpkı cenaze namazında olduğu gibi, kıldığı her namaz belki de son namazı olabilecektir; bu düşünceyle namazlarını eda eder.

İhramlı olarak Makam-ı İbrahim’i ziyaret etmenin anlamı şudur:

“İşte kefenlendim, soyundum, kabre konulacak hâle konuldum. Artık ölümün tadını alıyorum. Ey Allah’ım! Senin huzurunda artık ölü gibi oldum ve sana tamamen teslim oldum. İşte namazım!...İşte dualarım, işte salât ve selamlar, telbiyeler...” demektir.

İhrama girmiş olmak, tüm şehvetlerden sıyrılıp arzulardan yüz çevirmektir. Yani bir nevi akittir. Bu bakımdan, kişinin dünyalık sıfatları yok olur, gerçek kulluğunun sıfatları Allahu Teâla’ya takdim edilir.

Makam-ı İbrahim’de iki rekat namaz kıldıktan sonra telbiye getirilir:

“Lebbeyk Allahümme Lebbeyk... Lebbeyk Lâ şerike leke lebbeyk... İnnel hamde venni‘mete leke vel mülk... Lâ şerike lek..”

“Emret, ey Rabbim, emret. Kendimi herşeyden soyutladım. Bütün mal varlığımı vatanımda bırakıp da geldim. Tüm rütbelerimi bıraktım. Emrine âmâdeyim ey Rabbim” demektir bu.

Bu hâl, Allah’a kulluk için hazır olduğunu bildirmektir. Telbiyeyi işiten bütün yaratıklar, dağlar, ağaçlar da “Lebbeyk Allahümme lebbeyk” diyerek bu telbiyeye iştirak ederler.

(Hac ve Umrenin Fazileti, Mehmet Ildırar, Semerkand Yayınları.)